Mijn weblog

Wachten op wat komen gaat

Het kamp in Kabul, KAIA, is een saai doorgangskamp voor militairen. Morgen vertrekt er een vliegtuig, DC10, richting Eindhoven. Ik zal er ook in zitten. Alle reizigers lopen nu min of meer doelloos op KAIA rond. De meeste militairen kopen hun laatste soevenirs. Een aantal zit op het dak van het hoofdkwartier van waar af een prachtig uitzicht over het vliegveld. Geregeld landen of stijgen er helicopters (ik kan een Cougar nog steeds niet van een Black Hawk onderscheiden), Herculessen, DC10 en hoger, Gulfstreams en andere privevliegtuigen.

Militairen die dertig dagen of langer in Afghanistan verbleven, moeten naar Kreta voor een zogenoemd adaptatie-proces. Dit houdt in dat ze er twee dagen kunnen wennen aan de 'gewone' wereld. Daar krijgen ze ook een groepsdebriefing. Eenmaal in Nederland volgt er over een paar dagen een persoonlijke debriefing en vragenlijst over hun bevindingen. De meningen over dit hele traject zijn verdeeld. Kritiek op de hele procedure hoorde ik gedurende mijn reis al; met name van de mensen die niet in een groep hier zijn gekomen. 'Ik heb hier niets bijzonders meegemaakt, dus ik heb ook niets te vertellen', zegt een vrouwlijke sergeant. 'Van mij horen ze niks', hoor ik een manlijke kapitein zeggen. Een derde vindt het wel zinvol omdat hij verschillende TIC's, troops in contact, heeft meegemaakt.

De procedure is bedoeld om in de toekomst een post traumatisch stress syndroom of andere ellende te voorkomen. In Medisch Contact verschijnt hierover binnenkort een uitgebreid artikel, waarin ook de aalmoezenier aan het woord komt die de jongens van de Tijgercompagnie - de groep van de overleden korporaal - begeleidde.

Kaboem in Kabul

Kaboem. Met een klap raakte de Hercules vanmiddag de grond van Kabul International Airport (KAIA). Hier was de reis voor wat betreft Afghanistan twee weken geleden begonnen. Toen vond ik het feit om op oorlogsgrond te zijn zeer bijzonder. Nu, na Uruzgan en Kandahar, lijkt het hier zelfs veilig. Toch schuilt het gevaar in de hoge bergen rondom het kamp. In Kandahar stonden de bergen een eind van het kamp vandaan. En in Tarin Kowt juist veel dichterbij. Ik weet niet wat veiliger is: Uruzgan, Kandahar of Kabul? Overal hier in het land is oorlog. Op sommige plaatsen gecontroleerd, en andere plekken anarchistisch. De grote vraag is: hoe lang nog? Komt er hier ooit een einde aan aanslagen, dood en verderf? Zal het mogelijk zijn dat de verschillende bevolkingsgroepen vrede sluiten? Kan dit overwegend onherbergzame, dorre, droge land ooit weer opgebouwd worden? Wie het weet, mag het zeggen.

Het 'gewone' leven

Ondanks de rouw gaat hier op KAF (Kandahar Air Field) het gewone leven door. Zoals elke zondag is er in de Dutch Corner - het honk van de Hollanders - een Keek op de Week. Hier informeren de verschillende diensthoofden wat er op hun gebied voor nieuws te melden is.

Zo vertelt militair arts Gie Djie over de aanstaande malariaprofylaxe. De mensen die vanaf de basis het gebied in gaan, moeten vanaf 1 mei profylaxe slikken. Alle manschappen die de basis niet af komen, niet. Begin mei geldt als de periode waarin het malariaseizoen begint. Ik had in Nederland het advies gekregen meteen al Paludrine te gaan slikken omdat de muggen niet weten wanneer het 1 mei is. Met die pillen ben ik na drie dagen al  gestopt: ik vergat ze in te nemen en ik zag bovendien de nood zaak er niet zo van in. In Tarin Kowt kreeg ik al te horen dat op de compound zo goed als geen malaria voorkomt. Alleen in de gebieden met open water is het endemisch, maar daar kom ik toch niet. Ik vraag me af hoe betrouwbaar het advies van de GGD - dat zich baseert op informatie van het Landelijk Centrum Infectieziekten en WHO - eigenlijk is.

Tijdens de Keek op de Week werd ook gezegd dat de muziekavond Troops in Concert (TIC) is uitgesteld vanwege het overlijden van korporaal Strik. TIC is ook een acroniem voor Troops in Conflict, een incident waarbij Strik om het leven kwam.

Rouw en regelen

De Nederlandse basis in Kandahar is gedompeld in rouw omdat de korporaal Cor Strik gisteren overleed door een bermbom in Helmand. Zijn maten zijn vandaag vanuit het gebied waar het allemaal gebeurde, teruggekeerd.

Officiele informatie komt mondjesmaat naar buiten, maar gesprekken in de wandelgangen zijn zeer informatief. Ik hoor dat een Amerikaanse militair Strik had willen helpen. Het werd ook zijn dood. Vandaag is er een officiele ceremonie voor de Amerikaan. Buitenlandse pers is hierbij niet welkom. Naar verwachting is de officiele afscheidsceremonie van Strik in Kandahar aanstaande maandagavond. Inmiddels heeft Defensie twee condoleanceruimten op de Nederlandse basis geopend.

De luchtmachtarts Gie Djie heeft het druk met de afwikkeling van het overlijden van de korporaal. Behalve dat hij de schouwing deed, moet hij ook de papieren en het vervoer naar Nederland in orde maken. Daarnaast nam hij de taak op zich om enkele collega's van Strik, die het slachtoffer moesten identificeren, te ondersteunen.

Al zijn er het afgelopen jaar meer Nederlandse militairen in Afghanistan overleden, de korporaal is de eerste die op het slagveld het leven liet. Dit trekt zicht baar een wissel op een flink aantal militairen. De sfeer is timide, hetgeen in schril contrast staat met andere delen van Kandahar Air Field. Verderop ver voorbij het Nederlandse gedeelte van de basis was er vandaag een bazaar waar de lokale bevolking zijn waar aan de man bracht. Er was een levendige handel.

nb. het copyright van alle foto's op het gehele weblog MC in Uruzgan zijn in handen van Medisch Contact, Nederland.

Bedroefd Kandahar

Op het Nederlandse kamp van Kandahar Air Field (KAF) hangt de vlag halfstok. Een 21-jarige korporaal van de Luchtmobiele Brigade van Schaarsbergen (bij Arnhem) is vanmorgen overleden bij een explosie ten noorden van Helmand. De man en de andere leden van de Tijgercompagnie, dat is gelegerd in Kandahar, nam deel aan de actie Achilles. Hij verongelukte tijdens een voetexpeditie. Het is nog niet duidelijk of de explosie door een mijn of een IED (improvised explosive device, bermbom) is gekomen.

Ergens in Nederland is er een familie heel erg verdrietig. Maar hier heeft het ongeluk ook zijn weerslag op de mensen. Naarmate de dag vordert verandert de stemming van gelaten naar bedroefd. In de wandelgangen hoor ik opmerkingen als 'dan er is kennelijk flink gevochten in die regio' en 'het is niet zomaar iemand die overlijdt, het is een militair in functie'.

Toen het nieuws vanmorgen rond negen uur plaatselijke tijd bekend werd, is er direct een zogenoemde 'black hole' afgekondigd. Deze radiostilte duurde tot een uur of twee in de middag. Niemand kon meer bellen en mailen. Eerst moest de familie van de overledene op de hoogte worden gesteld. Om 11.30 uur, 9.00 uur Nederlandse tijd, zijn de manschappen op de basis geinformeerd. Ik mocht daarbij niet aanwezig zijn. Een team van Nova was er 'off the record' bij. Zij hadden de Tijgercompagnie eerder gevolgd. Het programma besteedt er vanavond aandacht aan.

Om veiligheidsredenen wordt niet bekend gemaakt wanneer de compagnie van de korporaal naar Kandahar terugkomt.

Ik hoorde het nieuws toen ik vanmorgen in Kandahar aan kwam. Ik vloog vanmorgen van Tarin Kowt per helicopter naar Kandahar.

Rondje Kamp Holland

Het is mijn laatste dag in Uruzgan. Morgen vertrek ik naar Kandahar, waar een paar honderd Nederlanders bivakkeren. Ik doe ik een laatste rondje Kamp Holland.

Allereerst loop ik richting PRT-huis. Dit is het ontmoetingscentrum van het Provinciaal Reconstructie Team met vertegenwoordigers van de lokale bevolking. Het PRT moet, als het aan generaal Dick Berlijn ligt, meer nadruk krijgen teneinde de missie in Uruzgan te laten slagen. Afgelopen week sprak ik met twee PRT-medewerkers die zich met de opbouw van gezondheidszorg in de provincie bezighouden. Uit hun verhaal blijkt dat opbouw een weg van lange adem is, maar dat de contouren voor een nieuw zorgsysteem er al liggen. Een onderdeel daarvan is de opleiding en aanwas van honderdvijftig tot tweehonderd community health workers. Het totale plan is begroot op 2.5 miljoen euro . ‘Den Haag’ moet er zijn goedkeuring aan geven.

Het PRT-huis ligt bij de hoofdingang van Kamp Holland. In de verte zie ik de stad Tarin Kowt langs de rivier Tarin Kot, aan de voet van het Hindu Kushgebergte. De stad met groen er omheen valt op in het landschap dat is gekleurd met de mooiste pasteltinten. Ik ben er helaas niet geweest. Een bezoek aan het lokale ziekenhuis bleek niet mogelijk omdat er gedurende mijn verblijf niemand naar toe ging.  

Verderop landt een helicopter bij de buren, de Amerikanen. Een muur van Hesco’s belemmert het zicht.  Tegen de ijzeren met stenen gevulde geraamten groeien wat klaprozen. Ik zou niet weten of dit de beruchte papavers zijn. Het is in elk geval ‘familie’.

Op een centraal punt van het kamp staat de eetzaal, waar drie keer per dag meer dan duizend man door heen gaan. Het ligt er nu verlaten bij. Evenals het volleybalveld. Aan het eind van de dag, wanneer het koeler is en de schemering al begint, wordt hier druk gespeeld. Als het donker is komen de laptops tevoorschijn.

Bij het schijnsel van het beeldscherm leggen de manschappen contact met thuis, zo’n vijfduizend kilometer verderop. 

Bedreigingen

De militaire wereld is doordrongen van bedreigingen. De Taliban is onmiskenbaar de grootste vijand. Maar een basis als Kamp Holland heeft er nog een aantal. Ziekte is daar een van. Wie de enorme stofwolken ziet rondcirkelen als er een helicopter land of stijgt, kan niet anders dan denken dat al dat stof wel heel erg slecht moet zijn. Ook de rood-gelige stoffige lucht die het zicht op de bergen rondom het kamp vertroebelen dragen bij aan dat idee. Toch zullen de militairen hier niet zo snel pneumoconiose (stoflongen) oplopen. Behalve dat de blootstelling aan silicose ver onder de maximale aanvaardbare concentratie ligt, is slechts een heel klein deel van het stof respirabel.

Neemt niet weg dat stof heel lastig kan zijn. De manschappen hebben dan ook stofmaskers en speciale zonnebrillen gekregen; dit is met name handig voor de mannen en vrouwen die op patrouille gaan en langdurig in colonne rijden over de stoffige wegen. Een nadeel is dat het in de zinderende hitte niet lekker draagt. De stof veroorzaakt irritaties aan de bovenste luchtwegen en ogen. Zeker tegen de avond zie ik hier mensen rondlopen met rood omrande glazige ogen. Ik zie het ook als ik in de spiegel kijk.

Een grotere vijand voor de longen dan stof is er een waar velen zich van bewust zijn, maar het op de een of andere manier niet kunnen laten: roken. Als ik zo om me heen kijk zie ik op de tien mensen er wel vijf geregeld roken. Ik vraag me af of het de taak van Defensie is hier iets aan te doen.

Heel erg ziek

Hij kwam uit de bergen, zes uur gaans van Kamp Holland. Zijn opa bracht hem naar het lokale ziekenhuis van Tarin Kowt. Hier konden ze niks met hem beginnen waarna hij op verzoek van dat ziekenhuis bij het Role-2 hospitaal van Kamp Holland (ook wel UMC genoemd) terechtkwam. Nu ligt hij aan de beademing op de intensive care. Hij krijgt vocht via een infuus. Bij aankomst was de diagnose niet duidelijk te krijgen. Het kind is in slechte toestand: ademhalingsproblemen en een ernstig leverfalen door onbekende oorzaak. Te denken valt aan virale hepatitis, leptospirose of malaria. Aanvankelijk dachten de specialisten aan een sepsis, bijvoorbeeld ten gevolge van een pneumonie, een urineweginfectie dan wel een meningitis. Dit sloten ze uit doordat er geen afwijking was te zien op de röntgen-foto. Verder was de urine schoon, evenals de liquor. De twee behandelend specialisten, anesthesioloog en chirurg, overleggen. Aangezien ze geen kinderarts zijn en dit een typisch kindergeneeskundig probleem, is vragen ze een kinderarts in Nederland om advies.

Op de IC proberen de anesthesioloog en de algemeen militair arts een arteriële lijn te prikken. Het lukt na meerdere pogingen. Het jongetje is niet het enige kind in het ziekenhuis. Vannacht is er een acht maanden oud kind opgenomen; ook via het lokale ziekenhuis. Het had een rectumprolaps. De chirurg heeft het vannacht nog gereponeerd. Het kind blijft nog een dag ter observatie.

Deze dag is voor het ziekenhuis tamelijk uitzonderlijk, omdat het primair een ziekenhuis is voor oorlogsgewonden. Nu liggen er, naast een handvol chirurgische patiënten, ineens twee kinderen.

Veiligheid

Wie in het bed van defensie slaapt, kan er van uit gaan dat er actief over zijn veiligheid wordt gewaakt. Voor vertrek ondertekende ik een formulier waarbij ik verklaarde me ervan bewust te zijn dat deze reis risico’s met zich meebrengt en dat ik me aan veiligheidsinstructies zal houden. Over censuur en artikelen aan defensiepersoneel laten lezen op operationele informatie –wat dat ook wezen moge – werd niet gerept. (Op de foto: Pressroom)

Bij aankomst in Uruzgan, ik had het al een beetje verwacht, bleek ik me aan de ‘Gedragscode voor media in Afghanistan’  te moeten houden. Deze code is me globaal uitgelegd. De Nederlandse code geldt als de meest liberale van alle bondgenoten waarmee ons land in deze oorlog te maken heeft. De coalitiepartners – voor Tarin Kowt zijn dat primair de Australiërs die op dezelfde base zijn gelegerd – hebben toch nog enige moeite met de openheid die Nederland betracht. Ik ondervond dat aan den lijve toen ik een Australische arts – die in Nederland is geboren – op de foto wilde zetten. Op zijn werkkamer hangen stafkaarten en die mochten absoluut niet in beeld komen. Daarom is zijn foto in een andere ruimte genomen.

Uit gesprekken met manschappen blijkt ook dat veiligheid een belangrijke rol speelt. Zo merk ik dat veel informatie is gefragmenteerd. Iedereen weet wat hij moet weten voor de uitoefening van zijn taak. Slechts een kleine groep mensen heeft het overzicht.Dus als ik deze en gene vraag naar het gerommel, gebommel en geschiet van afgelopen nacht, kan niemand me vertellen of het oefeningen waren of dat er daadwerkelijk een vuurgevecht is geweest.

Om de veiligheid van mensen hier op de basis niet in de waagschaal te stellen, heeft defensie dit stukje doorgelezen op ‘operationele informatie’. Het staat hier ongewijzigd.

Water

De temperatuur loopt hier tegen de veertig graden en zojuist zag ik een hardloper voorbij komen. Ook in de hangars en garages gaat het werk gewoon door, al gaat het soms een tandje lager. Dit is wel even andere koek dan een marathon afgelasten bij 28 graden. Gisterochtend was er hier een marathon. Die begon in de ochtendschemering rond vijf uur. Het eindigde toen de 28 graden al was gepasseerd.

Hoe houden ze het vol? Dag in, dag uit krijgen militairen de mededeling vooral veel water te drinken. Nu al is het advies om overdag 1 flesje (0.5 liter) per drie kwartier te drinken. Overal liggen zakjes isotone sportdrank voor het suikergehalte. Het eten in de kantine is aan de zoute kant. Verspreid over het hele kamp staan zeecontainers met dozen flessenwater voor het grijpen.

In een personeelskrantje staan tips die ze ook mondeling al dagelijks horen. Een greep: 'begin 24 uur voor een actie al met drinken en probeer dorst te voorkomen (een infanterist die de poort uit gaat verbruikt onder de huidige omstandigheden al gauw zes tot zeven liter water per dag). Verricht geen zware inspanningen meer de dag voor een (meerdaagse) patrouille. Zorg dat je fysiek fit wordt of blijft door voldoende lichaamsbeweging.'

Deze missie is niet te stoppen voor een paar graden meer of minder.